Dofinansowanie na rozbudowę firmy: ulga podatkowa, pożyczka czy nabór

Firma działa od kilku lat, w hali robi się ciasno, a Ty chcesz ją rozbudować, dołożyć stanowiska pracy i może otworzyć nowy punkt. Szukasz więc dofinansowania na rozbudowę firmy i… okazuje się, że urząd pracy budowy nie finansuje, a Lokalna Grupa Działania nie ma naboru.

Niedawno sprawdzaliśmy programy dla firmy w dokładnie takiej sytuacji. Bezzwrotnych pieniędzy na samą rozbudowę hali nie znaleźliśmy. Zostały trzy drogi: ulga podatkowa w Polskiej Strefie Inwestycji, preferencyjna pożyczka albo czekanie na nabór.

Pokażę Ci, kiedy która droga się opłaca, kto zmieści się w uldze i co przygotować, zanim cokolwiek podpiszesz.

Dlaczego dofinansowanie na rozwój firmy rzadko obejmuje rozbudowę budynku?

Bo większość programów płaci za coś innego niż mury. Urząd pracy refunduje koszty wyposażenia albo doposażenia stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego albo poszukującego pracy (art. 154 ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia). To pieniądze na sprzęt dla nowego pracownika, a nie na ściany i dach. Więcej o tym przeczytasz na stronie Dotacje z PUP na doposażenie stanowiska pracy.

Lokalna Grupa Działania (LGD) finansuje rozwój firm tylko w branżach wpisanych do swojej strategii i tylko w naborach z harmonogramu. A te bywają rzadkie: w niektórych gminach ostatni nabór na rozwój firm był w połowie 2025 r. i kolejnego nie zaplanowano. Co wtedy robić, opisałam we wpisie Dotacje LGD 2026 dla firm: co robić, gdy LGD nie ogłasza naboru.

W regionalnym programie unijnym, który wtedy sprawdzaliśmy, nie było naboru dotacji dla małych firm na inwestycje bez prac badawczo-rozwojowych. Krajowe programy też nie miały pasujących naborów. Gdy rozbudowa to po prostu więcej miejsca na to samo, zostaje ulga, pożyczka albo cierpliwość.

Polska Strefa Inwestycji: ulga podatkowa zamiast przelewu

Polska Strefa Inwestycji (PSI) zwalnia z podatku dochodowego dochód z nowej inwestycji: z CIT albo z PIT, zależnie od formy prawnej firmy. Podstawą jest decyzja o wsparciu, którą w imieniu ministra wydaje spółka zarządzająca specjalną strefą ekonomiczną (opis PSI na stronie Polskiej Agencji Inwestycji i Handlu).

Rozbudowa się tu mieści, bo za nową inwestycję uznaje się też zwiększenie zdolności produkcyjnej istniejącego zakładu. Do kosztów wliczasz m.in. rozbudowę i modernizację budynków oraz maszyny, a mała firma może kupić także używany sprzęt.

Ile wynosi limit ulgi?

Limit to procent kosztów inwestycji z mapy pomocy regionalnej, czyli rozporządzenia, które dla każdego regionu ustala, jaką część kosztów może pokryć pomoc publiczna. Mapa daje od 15% (np. Wrocław i Poznań) do 50% (np. Lubelskie, Podkarpackie, Podlaskie), a w Warszawie i w większości gmin wokół niej pomocy regionalnej nie ma wcale. Mikro i małe firmy dostają do tego 20 punktów procentowych (§ 6 ust. 2 rozporządzenia o pomocy na nowe inwestycje).

Mikro albo mała firma nie płaci więc podatku od dochodu z rozbudowy, dopóki nie wykorzysta limitu albo nie skończy się okres decyzji. Limit wynosi od 35% do 70% kosztów rozbudowy, zależnie od regionu.

Decyzję wydaje się na 12 lat w Dolnośląskiem, Wielkopolskiem i w gminach wokół Warszawy objętych mapą, na 14 lat tam, gdzie mapa daje 30% albo 40%, i na 15 lat tam, gdzie daje 50%, bez dodatku dla mikro i małych firm (§ 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia). 15 lat dostajesz też w każdym regionie, jeśli co najmniej 51% terenu inwestycji leży w specjalnej strefie ekonomicznej. To jednak tylko dla decyzji wydanych do 31 grudnia 2026 r., bo z końcem roku strefy wygasają.

W Sejmie leży też rządowy projekt zmiany ustawy o wspieraniu nowych inwestycji (druk nr 3160), który od 1 stycznia 2027 r. przewiduje decyzje na 15 do 20 lat w całym kraju. Sprawy wszczęte przed tą datą kończy się według obecnych zasad (art. 24 ust. 1 projektu), więc przed złożeniem wniosku sprawdź, czy i w jakim kształcie projekt uchwalono.

Kiedy złożyć wniosek o decyzję o wsparciu?

W PSI nie ma naborów, więc wniosek składasz, kiedy chcesz. Musisz go jednak złożyć przed rozpoczęciem prac (art. 6 ust. 2 rozporządzenia Komisji 651/2014), czyli przed startem robót budowlanych i przed wiążącym zamówieniem maszyn. Jak ustawić kolejność wniosku, kredytu i zakupu działki, opisaliśmy we wpisie Kredyt na budowę hali i zakup działki czy dotacja - co sfinansujesz.

Kto zmieści się w uldze: branża i próg kosztów

Branża: produkcja tak, handel i większość usług nie

Ulga obejmuje przemysł i wybrane usługi dla biznesu, m.in. informatyczne, badawczo-rozwojowe, księgowe, architektoniczne i inżynierskie, badania techniczne i call center. Wykluczone są m.in. budownictwo, handel hurtowy i detaliczny, naprawa samochodów, noclegi i gastronomia (§ 2 ust. 1 pkt 8 i 9 rozporządzenia). Z produkcji odpadają m.in. wyroby tytoniowe i alkohol (§ 2 ust. 1 pkt 2 w brzmieniu zmiany z 2025 r.).

Hala pod sklep, hurtownię albo warsztat samochodowy do ulgi się nie nadaje.

Ile musi kosztować rozbudowa?

Minimalne koszty inwestycji zależą od bezrobocia w powiecie i od wielkości firmy (§ 4). Dla nowego zakładu to od 200 tys. zł do 2 mln zł w mikrofirmie i od 500 tys. zł do 5 mln zł w małej firmie. Im wyższe bezrobocie w powiecie na tle średniej krajowej, tym niższy próg.

Przy zwiększeniu zdolności produkcyjnej istniejącego zakładu rozporządzenie obniża próg o kolejne 50% (§ 4 ust. 5 pkt 5). Przy rozbudowie wychodzi więc tak:

Polska Agencja Inwestycji i Handlu opisuje tę obniżkę na swojej stronie tylko przy dużych i średnich firmach. Zanim policzysz budżet, potwierdź więc próg w spółce strefowej (spółce zarządzającej strefą) właściwej dla Twojego powiatu. Najniższy próg obowiązuje też bez względu na bezrobocie m.in. w średnich miastach tracących funkcje społeczno-gospodarcze i w gminach obok nich (§ 4 ust. 4).

Do tego dochodzą punkty za jakość projektu: co najmniej 6, a tam, gdzie mapa daje 40% albo 50%, odpowiednio 5 i 4, przy czym potrzebujesz co najmniej po jednym punkcie w kryteriach gospodarczych i społecznych (§ 3). Sam status mikro albo małej firmy daje 1 punkt gospodarczy. Co najmniej 25% kosztów pokrywasz z pieniędzy wolnych od pomocy publicznej, np. własnych albo ze zwykłego kredytu (§ 5 ust. 3).

Ulga, pożyczka czy czekanie na nabór: co się bardziej opłaca?

Gdy dotacji nie ma, o tym, które dofinansowanie na rozbudowę firmy wybrać, decydują trzy rzeczy: czy firma ma dochód, ile pieniędzy potrzebuje od razu i jak długo może czekać.

Ulga w PSI: zysk tylko dla firmy z dochodem

Ulga nie daje pieniędzy na budowę. Halę stawiasz za swoje albo z kredytu, a zwolnienie z tytułu kosztów inwestycji działa dopiero od miesiąca, w którym minął termin zakończenia inwestycji wpisany w decyzję (§ 9 ust. 1 rozporządzenia). Firma na stracie albo z małym dochodem z nowej części zakładu nie ma podatku, który ulga mogłaby zwolnić.

Przykład. Mała firma rozbudowuje halę i kupuje maszyny za 1,5 mln zł netto. Działa w regionie, w którym mapa daje 25%, w powiecie z bezrobociem nieco powyżej średniej krajowej. W progu mieści się na styk i tylko dzięki obniżce dla rozbudowy, więc tu potwierdzenie w spółce strefowej jest obowiązkowe. Jej limit to 45%, czyli 675 tys. zł.

Przy 9% CIT dla małego podatnika (art. 19 ust. 1 pkt 2 i ust. 1d ustawy o CIT) nowa część zakładu musi przynieść ok. 7,5 mln zł dochodu, żeby wykorzystać cały limit. Przy 19% PIT liniowym (art. 30c ustawy o PIT) wystarczy ok. 3,55 mln zł. To w uproszczeniu, bo koszty i ulgę przelicza się na wartość z dnia wydania decyzji (§ 10 rozporządzenia).

Im niższa stawka podatku i mniejszy dochód z rozbudowy, tym większa część limitu przepadnie.

Pożyczka rozwojowa: pieniądze od razu, ale do spłaty

Gdy pieniędzy potrzebujesz na start budowy, ulga nie pomoże, a pożyczka na rozwój firmy tak. Przykład z jednego województwa: Pożyczka rozwojowa dla Dolnego Śląska to do 2 mln zł na 3% w skali roku (1,5% w miastach tracących funkcje społeczno-gospodarcze i gminach zagrożonych marginalizacją), ze spłatą do 6 albo 7 lat i karencją (okresem bez spłaty rat kapitałowych) do 6 albo 12 miesięcy. Można z niej sfinansować m.in. rozbudowę przedsiębiorstwa i zakup maszyn.

Tej pożyczki się nie umarza, oddajesz całość. Podobne pożyczki z funduszy europejskich mają inne województwa, a pośredników sprawdzisz w wyszukiwarce funduszy europejskich na stronie Banku Gospodarstwa Krajowego (BGK).

Chcesz łączyć pożyczkę z ulgą? Pamiętaj, że 25% kosztów w PSI musi pochodzić z pieniędzy „wolnych od wszelkiego publicznego wsparcia” (§ 5 ust. 3), a preferencyjne oprocentowanie jest właśnie takim wsparciem. Pomoc zawarta w takiej pożyczce wlicza się też do tego samego limitu co ulga (§ 5 ust. 7), więc ulga będzie odpowiednio mniejsza.

Część energetyczna: pożyczka, której części nie spłacasz

W programach, które sprawdzaliśmy, umorzenie dotyczyło tylko części energetycznej: docieplenia, ogrzewania, oświetlenia albo fotowoltaiki z magazynem energii. W Ekopożyczce dla przedsiębiorstw z Dolnego Śląska mikro albo mała firma dostaje dotację na spłatę 10% pożyczki, gdy oszczędność energii pierwotnej (liczonej razem ze stratami przy jej wytworzeniu i przesyle) wynosi od 40 do 50%, albo 15%, gdy przekracza 50%.

Średnia firma dostaje odpowiednio 3% i 5%. W miastach tracących funkcje społeczno-gospodarcze i w gminach zagrożonych marginalizacją dochodzi jeszcze 5% (w średniej firmie 3%). Oszczędność pokazuje audyt energetyczny, więc tę część najprościej planować jako osobny budżet.

Czekanie na nabór: gdy inwestycja może poczekać

Nabór w LGD albo w urzędzie pracy ma sens, gdy Twoja branża jest w strategii LGD albo gdy nowe stanowiska obsadzisz osobami skierowanymi przez urząd. Musisz też móc poczekać, bo terminu kolejnego naboru często nikt nie zna.

Co do zasady żaden z tych programów nie sfinansuje zakupów zrobionych przed złożeniem wniosku, a w urzędzie pracy zwykle dopiero tych po podpisaniu umowy o refundację. Od kiedy wydatki się liczą i czy są wyjątki, podaje regulamin naboru. Jeśli zaczniesz budowę przed wnioskiem, to, co już wydasz, najpewniej do naboru nie wejdzie.

Co przygotować, zanim wybierzesz drogę?

Te same dane będą potrzebne w spółce strefowej, w banku i w biurze LGD, więc zbierasz je raz:

Najczęstsze pytania o dofinansowanie na rozbudowę firmy

Pamiętaj

Na samą rozbudowę hali bezzwrotne pieniądze trafiają się rzadko. Ulga w PSI opłaca się firmie produkcyjnej z dochodem, pożyczka wtedy, gdy pieniędzy potrzebujesz od razu, a nabór wtedy, gdy możesz czekać i pasujesz do programu.

Nie wiesz, które dofinansowanie na rozbudowę firmy pasuje do Ciebie? Tym zajmujemy się na co dzień: dotacje na rozwój firmy, od szukania programu po wniosek.