Dofinansowanie ZUS na BHP a zakup maszyny: co z katalogu przejdzie, a co nie

Planujesz kupić nową maszynę i słyszysz, że ZUS dokłada do 80% na poprawę bezpieczeństwa pracy. Nowa maszyna jest przecież bezpieczniejsza od starej, więc pasuje jak ulał. No dobra, ale czy dofinansowanie ZUS na BHP naprawdę obejmuje zakup maszyny?

Krótko: maszyny, na której wytwarzasz produkt, ZUS nie sfinansuje. Może za to dołożyć do tego, co sprawia, że praca przy niej jest bezpieczniejsza. Pokażę Ci na katalogu działań z regulaminu ZUS, co przejdzie, co ekspert wykreśli i dlaczego jedna zła pozycja może pogrążyć cały wniosek.

Katalog działań: dofinansowanie ZUS na BHP tylko na to, co jest na liście

Konkurs ZUS na poprawę BHP nazywa się oficjalnie konkursem na projekty dotyczące utrzymania zdolności do pracy przez cały okres aktywności zawodowej. Ostatnia edycja ma numer 2026.01 i dotyczy projektów realizowanych w 2027 r. (konkurs nr 2026.01 w Biuletynie Informacji Publicznej ZUS).

Kto w ogóle może w nim wystartować, także jako jednoosobowa firma bez pracowników, i czego ZUS pilnuje przez 3 lata po odbiorze projektu, opisałam we wpisie Dofinansowanie ZUS na BHP dla jednoosobowej firmy: warunki i obowiązki.

Lista wydatków jest zamknięta. Regulamin mówi wprost: dofinansowaniu podlegają wyłącznie działania inwestycyjne i doradcze wskazane w Katalogu działań (regulamin konkursu, § 5 ust. 5).

Katalog to załącznik nr 4 do regulaminu: 25 działań inwestycyjnych i 2 doradcze. Przy wielu punktach są limity kwot, lista rzeczy wyłączonych z dofinansowania i dokumenty, które trzeba dołączyć do wniosku.

Wniosek ocenia ekspert Centralnego Instytutu Ochrony Pracy (CIOP). ZUS nie sfinansuje działań spoza obszarów technicznych wymienionych w regulaminie (§ 3 ust. 3 i § 8 ust. 4), a ekspert może wskazać pozycje, które według katalogu się nie kwalifikują, i obniżyć zawyżone wydatki (§ 8 ust. 5). Czyli to, czego w katalogu nie ma, po prostu wypada.

Czy ZUS sfinansuje zakup maszyny produkcyjnej?

Nie. O maszynach chroniących przed urazami mówi punkt 25 katalogu: obejmuje „zakup maszyn i urządzeń, których wyłącznym przeznaczeniem jest bezpośrednia ochrona człowieka/pracownika przed urazami mechanicznymi”. Przykłady z katalogu to poskromy zwierząt i kosze do pompowania kół.

Ten sam punkt wprost wyklucza „maszyny automatyzujące procesy pracy; maszyny produkcyjne, których przeznaczeniem jest wytworzenie produktu”. Limit dofinansowania z punktu 25 to 80 000 zł na cały projekt.

Liczy się to, do czego maszyna służy, a nie to, jak jest zabezpieczona. Nowa prasa czy maszyna pakująca może mieć lepsze zabezpieczenia niż stara, ale jej przeznaczeniem jest produkcja. Punktu „wymiana maszyny produkcyjnej na nowszą i bezpieczniejszą” w katalogu nie ma.

Ta sama logika wraca w innych miejscach katalogu. Przy urządzeniach chroniących przed czynnikami biologicznymi i chemicznymi (pkt 22 i 23) wyłączone są maszyny i elementy ciągów technologicznych. Przy urządzeniach do przenoszenia ciężarów (pkt 19) katalog wyłącza między innymi urządzenia do pakowania, przenośniki, podajniki i urządzenia dedykowane do jednej maszyny.

Przy samej maszynie katalog finansuje tylko elementy bezpieczeństwa, np. odłączniki energii i elementy systemów sterowania realizujące funkcje bezpieczeństwa (pkt 1), wibroizolatory (pkt 7) czy odciąg (pkt 13).

Jakie maszyny i urządzenia ZUS jednak dofinansuje?

Katalog nie zamyka drogi do każdej maszyny. Finansuje te, które same chronią pracownika albo zdejmują z niego ciężar. Oprócz punktu 25 są to m.in.:

• podesty ruchome do pracy na wysokości, w tym wózki kompletacyjne podnoszące pracownika razem z ładunkiem (pkt 16, do 60 000 zł);
• urządzenia o udźwigu do 450 kg, które służą wyłącznie odciążeniu mięśni, stawów i kręgosłupa przy ręcznym przenoszeniu, np. wciągniki, żurawiki, manipulatory, egzoszkielety (pkt 19, do 60 000 zł);
• wózki jezdniowe podnoszące z napędem elektrycznym, o udźwigu do 2 ton i wysokości podnoszenia do 3,5 m (pkt 20, do 60 000 zł), a w tym samym punkcie także ręcznie prowadzone ciągniki do wózków, podnośniki do przenoszenia osób chorych i zestawy do zrywki drewna. Wózki widłowe z siedziskiem są wyłączone;
• specjalistyczne stoły z automatyczną regulacją wysokości blatu (co najmniej 50 cm) albo jego odchylenia (co najmniej 30 stopni), np. tapicerskie czy spawalnicze, przy istniejących stanowiskach (pkt 21, do 60 000 zł). Stoły będące częścią linii produkcyjnych są wyłączone.

Przy punktach 19, 20 i 21 do wniosku dołączasz ocenę obciążenia układu mięśniowo-szkieletowego, przygotowaną według wytycznych z załącznika nr 8 do regulaminu. Kupujesz wtedy urządzenie, które odciąża pracownika, a nie maszynę, na której powstaje produkt.

Co da się sfinansować przy maszynie, którą już masz?

Tu katalog jest dla Ciebie łaskawszy. Gdy maszyna już pracuje w firmie, ZUS może dołożyć m.in. do tego, co ogranicza zagrożenia przy niej:

Do osłon z punktu 1 dołączasz m.in. zdjęcia maszyny ze strefami niebezpiecznymi i tabliczką znamionową, oświadczenie o czasie jej użytkowania podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym oraz rysunek albo wizualizację montażu z wymiarami. Jeśli osłona albo kurtyna świetlna ma być połączona ze sterowaniem maszyny, dochodzi schemat podłączenia z określonym poziomem zapewnienia bezpieczeństwa (PL) albo poziomem nienaruszalności bezpieczeństwa (SIL) i dokumentacja walidacji.

Katalog ma też inne punkty, które pasują do stanowiska z maszyną: sygnalizatory stref ruchu maszyn (pkt 2, do 30 000 zł), wibroizolatory i amortyzatory (pkt 7) oraz ekrany chroniące przed promieniowaniem optycznym, np. przy spawaniu (pkt 9).

Przy nowej maszynie punkt 1 odpada, bo osłony finansuje się dopiero po 3 latach jej użytkowania. Hałas, odciąg, wibroizolacja i środki ochrony indywidualnej takiego warunku nie mają.

Pomiary hałasu i pyłów robi się na stanowisku pracy, więc jeśli hałas albo pył ma pochodzić z nowej maszyny, musi ona już działać, zanim zrobisz pomiar i złożysz wniosek. Kupujesz ją za własne pieniądze albo z innego programu, a do ZUS idziesz z tym, co poprawi bezpieczeństwo przy niej.

Jeśli pomiary hałasu albo pyłów zbierasz z myślą o kolejnym naborze, sprawdź, co jeszcze warto mieć gotowe wcześniej, we wpisie Dofinansowanie ZUS BHP 2027: co przygotować przed naborem.

Czy można wpisać maszynę jako zestaw albo pod inną nazwą?

Nie. Katalog opisuje, jakiego rodzaju rzeczy ZUS finansuje, a nie to, jak nazwiesz pozycję we wniosku. Maszyna produkcyjna w zestawie z osłoną albo z odciągiem nadal jest maszyną produkcyjną.

Do tego ekspert widzi, co kupujesz. Każda oferta handlowa dołączona do wniosku musi podać m.in. nazwę, typ i model sprzętu, jego parametry techniczne i cenę jednostkową brutto, a jeśli to możliwe, także wizualizację (regulamin, § 6 ust. 12 pkt 13). Sprzęt ma być fabrycznie nowy.

Co grozi całemu wnioskowi przez jedną niekwalifikowaną pozycję?

Wykreślenie pozycji to nie tylko mniejsza kwota. Może przepaść cały wniosek.

Minimalne dofinansowanie w konkursie to 15 000 zł (§ 5 ust. 2), a ZUS dokłada najwyżej 80% wartości projektu (§ 5 ust. 4). Kwoty liczy się brutto (§ 5 ust. 7). Jeśli po wykreśleniach i obniżkach eksperta dofinansowanie spadnie poniżej 15 000 zł, wniosek wypada z konkursu (§ 8 ust. 7).

Przykład (wymyślony): projekt za 40 000 zł brutto, w tym nowa maszyna produkcyjna za 25 000 zł i obudowa dźwiękoizolacyjna za 15 000 zł do innej maszyny, która już pracuje i ma pomiar hałasu. Wnioskujesz o 32 000 zł, czyli 80%.

Ekspert wykreśla maszynę i zostaje 15 000 zł wartości, a od niej 12 000 zł dofinansowania. To mniej niż 15 000 zł, więc wniosek odpada, a obudowa przepada razem z nim.

Drugie ryzyko to ocena merytoryczna. Ekspert ocenia m.in., czy działania są adekwatne do ryzyka w Twojej firmie i czy wydatki są niezbędne i efektywne. Zero punktów w którymkolwiek z tych kryteriów oznacza ocenę negatywną i wykluczenie z konkursu (§ 8 ust. 3 i 6).

Pozycja spoza katalogu tym punktom raczej nie pomoże. To moja ocena, bo regulamin nie opisuje takiego przypadku wprost.

Najczęstsze pytania o dofinansowanie ZUS na BHP przy maszynach

Pamiętaj

Zanim wpiszesz cokolwiek do wniosku, znajdź dla każdej pozycji jej punkt w katalogu. Brak punktu oznacza wykreślenie, a przy małym projekcie nawet utratę całego dofinansowania.

Pieniędzy na samą maszynę szukaj w programach na rozwój firmy. O tym, gdzie ich szukać, m.in. o doposażeniu stanowiska z urzędu pracy, gdy zatrudniasz pracownika, pisałam we wpisie Dotacje LGD 2026 dla firm: co robić, gdy LGD nie ogłasza naboru.

Od kiedy firma może sięgnąć po dotację z LGD, a od kiedy z urzędu pracy, wyjaśniłam we wpisie Dotacja na rozwój firmy, która działa krótko: kiedy LGD, a kiedy PUP. Jeśli nie chcesz śledzić programów sam, możemy to robić za Ciebie w ramach usługi poszukiwania dotacji i pożyczek dla Twojej firmy.

A jeśli chcesz, żebyśmy przed kolejnym naborem przeszli z Tobą listę zakupów punkt po punkcie i przygotowali wniosek, zajrzyj na stronę Dotacje z ZUS na poprawę BHP.